ARTICLE 37

ATULIKPALIANIK

HIVULIUGUTIT ATUKTAHAT

37.1.1 Hapkua atuktauyuhat hivuliugutauniaktut atulikpalianiganun Angigutim tai­ matunlu takunaiaktuk atulinigum atuliningani:

(a) Nutkahimaitumik hivuniukpangniaktut Inuinait Kavamatkutlumunagiyuti­ hanik atulikpalianinga Angigutim pittailijutaitlutaggaaginiakta pitkuhihaa Angigutim alatkilu pitkungitait pitkuyaitlu;

(b) Atulininga piyumayatlu Angigutikun enmikun kanuk eliunginagialakilutik Inuhiviniatlu Inuhigingnaningat Inuinait piyuhauyuk:

(c) Hivitutilangagun hakugiutikaktumik atulikninga Angigutim Inuinait elaulutik, elaliutilugitlu elihanihaat, ehuaman Inuinait kuyalitihat Angigunmin;

(d) Pipkainahuaglutik hakugingnikaktumik atuliutihanik Angigutim, Inuinanun Kavamatkununlu piniaktut emaa

(i) Naunaihilutik, ukiuni amihuni hivuniugutihak, kavamatkutlu atulinimun manikautihamik pipkailutik tuniyauniaman kakugulika hivuniugumik,

(ii) Kakugulika piyuminaglutik enniktigutihamun ehumanliuktiit, ajikutagilugulu Kavamatkut maningnik atugahaliuktatigun;

(e) ajikutagilugit aktilangit enmikuaguminaningitlu ataniujutatlu NWMB-kut alat katingaviit Kavamatkut naunaiktait nakatani 10-mi, mannikautihaitlu ehuahaktat atuligutihagun Angigutim.

(i) Kuyaginak piyuminaglutik maningnik, alagutihaniklu munakutihanik mangit, mikitkiyaungitumik Kavamatkut havavinin atuktauvaktunin,

(ii) Pipkahimalugitlu tahapkua piligiviit namayumik manihamik havaktu­ ayuihaglutik ehuaktumik kinamunlika elauyuminaktumik,

(iii) Pipkaguminaglugit tahapkua maliglutik alangagitumik piyauvaktumik munakutihamik ehivgiugutikun ejuhinik maniit

(iv) Naunaiktujagihaglugit tahapkua piligeviit maningnik atukpalianingat havautigumiku Angigun.

ENNIKTIGUTIM HIVUNIHAA

37.2 l Enniktigutiham hivunihaa havcaktauniaktuk angiktauhimaluni Tungavik Federation Nunavut-miitunin, Kanatam Kavamanginin Nunatiamlu Kavamaginin angiktauhimailugu niguanikun Angigun.

37.2.2 Atulinigum hivunihaa naunaihiniaktuk hapkuninga:

(a) Nutkagunaitut nutkaktuhatlu havaahait, naunaiktat, huliyahatlu atuliktahat Angigutim;

(b) Naliit piyahangit, naunaiktat havaktut, havaktatlu DIO-kut Kanatam Kavamangita, Nunatiamlu Kavamangita, atautimunlunin, munagiyait piyahanik;

(c) Kakugu namaktut, pivihangit ennitigutihata havaktahangitlu naliit huliyut, havaktitiyutlu;

(d) Manikautihaita aktilahait atuligutihata Angigutim kulinun ukiunun niguaglugu angiktauyagiiktilugu Angigun;

(e) Angikatigikamiku kakugugugangan angikatigiik, piyahangak manikautihaklu atuligutihanun Angigutim angiyunik amihunun ukiunun;

(f) Hakugingnigat atuliktitiyut katimayiit alangumagumiku uigugumagumiku hivitutilahaa atulivihata hivitutilaha hulijutimingni atuktahatlu hivunihat maliguakun atugiakangitumik;

(g) Elitugiyutihat elihanihalu Inuinait elitugiyutihanun talvalu ehumagiyakak­ tut pihimajutanik Angigutim atuligutihanik

37.2.3 Tamaita pivihaliktat atuligutihanun Angigutim hivuniha atautimuktihimaniaktut havahiutilugit alakun angikatigik ehummihimangitpangnik hivuniuktamun.

37.2.4 Alangutiha atuniktigutim hivuniha angihimaniaktuk titigahimayumik an­ gikatigingnin.

37.2.5 Atuligutiham hivuningata titiga elihimaniaktuk kihimi elangingita angigutim, tal­ valu hivuniuktak nunamik nanminiktagunmun angigutaungituk hivuniugutagun Nalaani 35 Pikuyayuat Maligaini, 1982.

37.2.6 Pivihalininga umma nakatam atulinigit hivuniuktam naunaihiyuk piyahangit Minihitam, ekayuktingitlunin tilihimayalunin Kuingumlunin havaktingit pijutigilugit Kanatam Kavamayuingit Nunatiamlu Kavamangit hivuniuktauynaituk munahiyutiminin mihiyuminilugu Angigutim ataani alanguglugulunin, mihaanun ahiagunlunin, ehumagivlugik atanguvingni Kanatam Kavamangita Nunatiamlunin Kavamangita.

ATULIKTITIYUT KATIMAYIIT

37.3.1 Nugutinagit ubluut 60-it niguahugu angigiiktilugu Angigun, atuliktitiyut katimayiit hagvihiniaktut.

37.3.2 Atuliktitiyut katimayihait hitamauniaktut: atauhik kulvahiktumin Kanatam Kavamanginin, atauhik kulvahiktumin Nunatiam Kavamaginin talvalu malguk Inuuk pihimalutik 010-kunin.

37.3.3 Atukliktitiyut katimayiit piniaktut:

(a) Munagilugu kanuktunlu pijutihainik ukautilugit atuligutihata Angigutim;

(b) Naunaiktuglugu atulinigna atuligumin hivuniuhimayakun, naunaiktuglugit taima aulainaktut hivitutilahait piyahat naliit huliyuhat, havaktauyuhat maliglugit hivuniliuktak Angigutim pitkuhiagun piniaktut pilugu, ajikinik pikatahimaitumik alat ehumaiyaitigun, hanaihivaglutik ukiut talimat naat­ kaikpata takugipkaivaglutik ahininiutamik alamik pingitkumik atuhktitiyinin;

(c) Munagihimmaaglugu aulaninga atulititiyut elihaktitiyutaat ;

(d) Pilugit emanaaglugitlunin, ukautiyauhimaningit maliglugit, atuligutiham hivunihaa munagihimaaglugitlu havauhit angiktaukpata;

(e) Ehuahihinahuaglutik akigaktutikakpata DIO-kut Kavamatkutlu pivlugu atulininga Angigutim, kanuklika mihilihimaitumik piyungnautihait angik­ titinahuanimun ataani nakataata 38 maligaitlu pitkuhiatigun ehuahautihat pitaakata,

(f) Ehuagiyaukpan piyagianipanlu, nutaanguglugu uigua atuligutiham hulijuti­ hait atuktitiniitlu hivuniuktamun, angigiakaktaatlu angikatigiik hivuniuktak naliatigun nutangutihait piyagiakalikpata hivuniuktamun;

(g) Ukaglutiklu angikatigingnun atuligutiham hivunihanik ehumagivlugit aktilahait manikatihata atuligutiham Angigunmun amihunun ukiunun amigaitkiyauniakata ukiunun kulinun;

(h) Hanaiyailutik ukiugaaluk hulijunmik atuliktitinim kanuk eliugutanik Angigunmin elaulugitlu katimayiit ehumagiyait,

(i) Hivuliuktianun Nunatiam Kavamanginun ekpatanun elitkuvlugu Maligaliuktinun,

(ii) Minihitanganun Inuligiyitkut Ekpanmun elitkuvlugu Kanatam Kavamayuanginun,

(iii) DIO-kutnun.

37.3.4 Akiliktuta atulinigum hivunialu akiliktauhimaniaktuk Kanatam Kavamayuan­ gininkihinguglugit elikun akiliktuktatik Kavamatkut DIO-kutlu tilihimayatik akiliktuniagamikik.

37.3.5 Tamaita ehumagiyauyut atuliktitinikun kitimayinin taimamik angikanagu piyaulimaituk.

INUINAIT ATULIKTITIYUTIHA TA AKILIKTUTIHA

37.4.1 Inuinait atuliknimun akiliktutihat hagviktauniaktuk niguanikun angikpajung An­ gigun, munagiyaulunilu Nunavut maningnik tutkuhivianun ekayutihamun hivunikagluni.

37.4.2 Inuinait atuligutihata akihaa atuktauniaktuk hapkununga:

(a) Ekayuglugit Nunavut Tungavikut hagviktitilutik elikuktunik Inuinait pijuti­ hatik ayunangitangini havautihamingnun atuliktiyutani Angigutim;

(b) Ekayuglugit Inuinait pijutihatigun piyuminaktilugit, elagilugit maniliuguti­ hat nuiyut Angigunmin.

37.4.3 Niguaglugu angigiikan Angigun, Kanatam Kavamangita pilahipkainiaktut 4 mil­ ian talamik ($4,000,000) enniktigutihanin Nunavut tutukuhivinun maningnik, manigiyahanik Inuinait enniktigutihamun. Inuinait munahiniaktut nalianiklika enniktigumin akiliktuktamin lnuinait akiliktaha avatkualikan .pikpajung amalunin, hunamik aituiyumayunin alanin hunam1k nutkaut1kaguna1tuk.

NUNAVUT ATULINIMUN ELIHAUYUTIHATA KATIMAYIIT

37.5.1 Nunavut-mi atuliktahamun elihatritiyit katimayiit (NITC). hagviktauniaktut pin­ gahut tatkihiutit nugutinagit niguahugu Angiguta, 7-guniaktut tiliyat emaatun enniaktut:

(a) Nunavut-min Tungavikunin hitamauniaktut alatkininlu DIO-kunin atau­ hilanik;

(b) Kavamat-kut tilihiniaktut malgungnikkatimayinun, aippaa hakugingnikaniaktuk Kavamanin tilihimayuk ehumagivlugit elihautihat havaanun elihanimunlu aippalu hakugingnikaniaktuk Nunatiamin tilihimayuk ehumagivlugit havaamun elihanik elihanimunlu.

37.5.2 NITC-kut piniaktut:

(a) Munahiyauniaktut atuliktitiyut elihauyutihata hagviktauyuk ataani elangani 8-mi munahilutik maningmik;

(b) Hanaihilutik piyahamik manium atugnihanik atuliktitiyut elihautaata maniutanin ;

(c) ukautilugit Inuinait atuliktitiyut ehivgiugutanak naunaihimangman titga­ himangman elangani 6-mi,

(d) hagvihilutik maliktahanik hulijutanik atuliktitinigum hivunianik;

(e) hanauyaglutik atuliktitinium elihaunihanik hivunihanik,

(f) Takumalugu pilikpalianinga atulinigum elihauyutata hivunia

(g) Hagvihilutik ehuahahimayumik pijutihamik Kavamatkunik Inuinanunlu piyungnaktumik elumun atautimun elihauyutiham manikautihanik atuliktitinimin elihanihamun munahiyunin atuktauvaktunin Kavamatkut aulayanin;

(h) hanaihihimalutik enmikuktunin takugiyuhamik kanuktun havauhinin NITCkut atuliningalu atuliktitiyut elihaktitiniganin hivunigiyanin piyuhaunman talimat ukiut kangiktinagit niguahugu Angigutim angiguta talimanilu ukiuni taima piffamilugu hivuniuktak aulatilugu;

(i) Hanaiyailutik unipkanganik ukiumi huliyutainik, elagilugulu akiliktutit atuliktitinimun elihauyutit munahiyunin, atuliktitiyut katimayinin.

INUINAIT ATULIKGUTANUN ELIOHANINGA EHIVGIUHINIK

37.6.1 Tatkihautit pingahut kangiktinagitniguahutik anginiganun Angigunmun, Inuinait atuliktitiyut elihanimun munahiyit piyauniaktut Nunavut-mi.

37.6.2 Inuinait atuliktitiyut elihauyutanin ehivgiuguta pipkaktauniaktuk pitkuyatigun NITC-kut.

37.6.3 Inuinait atuliktitiniganun ehivgiuguta hanainiaktuk tatkihiutini 6-ni aulaniinin­ ganm.

37.6.4 Inuinait atuliktitiyut elihauyuta piniaktuk

(a) Naunaiglugit havaaghat piyauniaktut atulinimun Angigunmin, elagilugit,

(i) Havaahat NWMB-kutni kavamahatlu alatkiit naunaiktat nakatani 10-mi,

(ii) Havavighat DIO-kutni piyuhauyut havaahatik Inuinait atuligutihanun Angigutim, elagilugitlu tahapkua ekayuktatik Inuinait kuyalitigiyaat hunavaluit nuiyut Angigunmin;

(b) naunaihaglugit elihanigit elihahimayainiklu havaktahanun naunaihimayut Nalaani (a)-mi;

(c) naunaiktuglugit atuliktitinimun elihaktahangit Inuinait havat ehumagi­ lugit naunaihimayuni Nalaani (a)-mi hivikitumik hivituyum 1klu, atuglug1t tamaita titikat.

37.6.5 Pijutat Inuinait atulinimun elihauyutihata ehivgiuninga havaktautaaktuk Inuinanin ukahimangman elihaktahait. Nalaam 23.3.I alatlunin ehivgiuktat Inuinait

ATULIKTITINIK ELIHAUTALU HIVUNIA

37.7.1 Atuliktitinigum hivunihaa hanaiyaktitauniaktuk NITC-kunin pinahuakuvlugit eli­ hauyuttihat naunaihimangmata ataani Inuinait atuliktitiyut elihautaata ehivgiu­ gutani.

37.7.2 Atuliktitiyut elihauyutihata hivunihaa naunaihiniaktuk :

(a) atulihaktut kavamatkut elihauyutiit, maniktigun aktilahihimayait, piyungnaktait Inuinait atuliktitiyut elihhauyutaanun ukahimangmata ataani nalaani 37.7.1 ;

(b) Elihaktitinahuagutihat akiliktauvangniaktuk atuliktitinimin elihanimun tut­ kuvianin maniit kakugu Inuinait elihautihanun naunaihimangman ataani nalaata 37.7.1-mi atautimuktitaulimaituk nalaani (a)-mi.

37.7.3 Atulikgutiha Inuinait atuliktitiyita elahauyutanin hivuniha munagiyauniaktuk tamatkiumayumun elihautanik .

37.7.4 NITC-kut tuyuniaktut ajikutanik atulikgutiham elihauyutihanik katimayinun takuukuvlugu ejuhihait.

ATULIKTITINIGUM ELIHAUTIHAT A MANIKAVIA

37.8.1 DIO-kut hagvihiniaktut atuliktitiyut manikautihanik tutkumavigilugu.

37.8.2 Pinahuaniakta atuliktitinim elihaniha tutkumavianin hivunikaniaktuk akiliktu­ himavaglugit aulaningit NITC-kut elagilugitlu hapkua:

(a) Inuinait atuliktitininga elihauta ehivgiuhinik;

(b) Havaglugu atuliktitiyutiham hivuniha;

(c) Elihaujinik maliglugu atuliktitinium hivunia;

(d) Huliningit NITC-kut, elagilugulu ehuaktumik akiliktuinik elagilugu munagiyutiha maniam tutkuhimania, kihinguglugu elikunlaak Kavamatkut DIO-kutlu tiliyatik akilihimaniamatigik.

37.8.3 Hagviktitagigumiku atuliktitinigum elihauyutihata maningmik tutkuhimaviha niguaningalunin Angigutim piyagikpan naliaklika kinguliukpan, Kavamangita Kanatam tuniniaktait 13 milian talamik ($13,000,000) atuliktahamin atulikgutiham tutkumavianun. Humamlika pipkataililimaita aituhianiha alanin, huliyunin.

KUYAGINAK

37.9.1 Ukahimangitpan titigaglugu Angigunmi, Kavamatkut piyagiakangitut ukahimangman Angigunmi akilihiyagiakangitut Inuinait elihauyutihanun.

37.9.2 Elanga 5-min 8-mun eliyaungitut ehumagivlugu elihahiham mihanun nakatani 23-mi, kihimi atuliktitinik munagiyautaaktuk kituniklika havagahualihanun hivunihanik ataani nakataata 23-mi.

37.9.3 Hunamik pikagunaituk ummani nakatami ehuigutihamik piyahanun Kavamatkut ataani nakataata 23-mi kanuklunin eliyutiluni Inuinait piyuminaktanun elauyu­ tihamingnun kuyallitihamunlu Kavamatkut elihauyutanin kakugulika.

ATULIKPALIANIK

Original Document

Download the Nunavut Land Claims Agreement in the following languages.

Plain Language Guide

A simplified version of the agreement for easier understanding.