ARTICLE 1

NAONAITKOTIT

1.1.1 Hamani Anggigotmi , kihime okaotaotitlogit eliogakhimayoni Anggigotmi naliak titigakhimayomi hamani:

“Anggigot” onagok okaotaoyok tamaat Anggigot, elangitlo hivoliit titigait okaotlo Uiguitlo;

“Anggiktitaiyit Katimayiit” (Katimayiit) onagok elagiiktot ehoakhaiyit eliogakhimayot ovani Elanga 38-mi;

“Anggiktitaiyit naalaktit” onagok naalaktit eliogakhimayot Nakatami 38-mi

“lkalgoit” emmat kangganiitot nunap naoviolimaitot naovaktonit emma­ kainagamik;

“Katimayiit” okoa Anggiktitainahoaktit Katimayiit;

“Hannaogakhat” okoa utkuhighat hanaoyakhat, okoa oyakat hanayominaktot Nunavutmi Nunataakvikmiitot inuit atokpagait hanaoyakhogit;

“Kamisina” onagok tamna Kamisina Nunatiami ovalo aipaalo;

“Kamisinak Aolatittiyiini” onagok Kamisinak ekayokhoni ovalo kivgakhikhoni apigivakhogit Kavamat Aolatittiyiit;

“Hogaanot Totkumavik” tamna okaotaoyok eliogakhimayok Nalaani 9.1.1.;

“Katimayiit” onagok Nunavutmi Olasilikiot Katimayiikhat;

“Kanatamiotat” onagok Kanatami Piotait;

“Kanatap nunait” nunat pihimayait Kanatap naliak Kavamaita monagiyait nunat;

“Obloat eniktop Anggigot” onagok obloa enikpiaknigot anggigotip maligatigot aolalikniaktok;

(a) “Inuit Elagiit Katimayiit” (DIO) onagok

(b) Nunavutmi Tungavik, naliak

okonani atoktaovaktot ovani Anggigotomi, kinat Elagiit tikkoaktaohimayot ovani Nalaani 39.1.3 monagivakniakmata hapkoninga;

“Angotighaliginikot angikatigegut” imaa hivonikaktuk, nigyotitigot namagijotaoploni angikatigegotaoyok Tamainnit Kavamanit ovalo Nunatiap Kavamainitlo;

“Aolatittiyiit” onagok okoat Aolatittiyiit Nunatiap Kavamaitni naliak monagilloaktot nunamingnik;

“Naovaktot” okoagonggitot napaaktot maniliogotaongitot naliak igloliogotikhaotaongitot, kihime naovaktot atokpagait kiyoit, nunamingni atokpagait hannaoyagivakhogitlo;

“Publait” okoat nunami eloani publaoyot tamaita okhoonggittot, publait;

“Kavamat” okaot Kanatap Kavamait naliak Nunatiap Kavamait, titigamiitkomik, namili kavamakaktot ovalo naonaitot, naliak honatlo havaagiloakpagait nunani ovaniitoni Nalaani 1.1.6;

“Anggoniaknik” onagok hogaat tokotaovaktot nikikhat, anggoniakhogit, nan­ nigiaktokhogit, ikalokhiokhogit, titigakhimayot lkalukhioktot Maligait kuvyaktokhoni, mannikhiokhoni, pukukhogit, katitikhogit, aikhikhogit, naolavakhogit, tokotikhogit, pitagivlogit anggoyakhat;

HTO” okoagok Inuit Nannigiaktotiit Anggoniaktiit Katimayiit;

“Inuit Nannigiaktotiit Anggoniaktiit Katimayiit” (HTO) okaotait katimayiit titigakhimayot ovani Nalaani 5.7.1-min 5.7.15-mot;

“IIBA” Inuit Kanogilitpata Ekayutikhaitlo Anggigottit titigakhimayot ovani

Nakatami 8,9, nalia 26-mi;

“Eliogaiyokhat Naalaktit” okoagok Naalaktit eliogaktaohimayot ovani Elami 3 ovani Nakataani 37;

(a) “Inuit” onagok

(b) onamot ekayokniaktok okaohia ovani Nalaani 27.71-mit ovonga 2.7.2-mot, ovalo titigait ekayokniakto kanggaknitanik okaohikaktok, tabkononga kablonaagonggitonot Inuinaknot, okaohia atoktaovaktomi pihimavagaitni tayalo atokpagait nayokpagaitlo nunat emmatlo Nunavutmi Inuit Nunataakviani,

(i) Angigotaoyumi piyagekhimayut pilogit, kihimi oma ahiagot Nalaani 2.7.1, 2.7.2.-mi Elangani 1 Nakatani 40 takvaki nalani 5.7.36-mi 35.3.1-milo ovalo 35.3.2-mi talvalo tahamnetokakat haklovioknaigotigilogit taimaniknitanik aolatailiyaghaoyot.

(ii) kakogo Inuit Nunataaktokhat Atiit Titigaktaokpata ovani Nakatami 35, inuit tamakmik nunataaktokhat titigakhimayokhat Nakatami, talvani enikkat titigaktaoyot Inuit Atiit, tabkoa inuit attiktoktaohim makniaktot okaotigoklotik Nakatami 35;

“Inuit Maniknik Tigumiakteet” tamna tigummijut eliogakhimayok ovani Nalaani 33.4.1;

“Inuit Nunat Nanminiit” emagok

(a) tabkoa nunat pihimaliktait Inuit Elagiit Katimayiit Inuit Nanminigiliktait Nunat ovani Nalaani 19.3.1, ovalo

(b) nunat pihimaliktait, piotigiliktait piffaktaitlo Inuit Elagiit Katimayiit Inuit Nanaminigilikhogit Nunat kakogolo piffagomikik ovan1 Anggigotmi ova pihimainaktogomikiklo Anggigotmi;

“Inuit Nanaminiit Nunat Nunaoyani” onagok nunat Inuit Nanminigiyait Nunat titigagiikhimayot nunaoyani naonaihimaliktot ema Inuit Nanminiit Nunat, Pihimayaitni Nunaoyak (nos. 1-mit 237-mot);

“Inuk” onagok kina avaliitok inuinak naonaihimayot Inuinaovlotik;

“Nunat” elakanggitot emmaknik kihime elakaktot nunat emalgit, naliak nunani naliak taggionilo

“Maligat atoinagiakaktot” okoagok Kanatap, nunatiap, hamlatlo maligat atok­ taovaktot oblogaalok maligat naonaonaikhimayot,

“Maligaliokhimayot” onagok maligakhat naliak maliganggoktot;

“Maligalioktit” okoa Katimayiit Nunatiap Kavamait eliogakhimayot kavamalioktaohimaplotik Nunatiap Kavamaita Maligaitigot, naliak katimayiitloat monagijutikakpaktot tamainik naliak elangitnik Nunavutmi Inuit Nunataakvaini;

“Taggioni” onagok elanga Kanatap nunaita emmait taggioniitot, hikoitot hikulgit, Inuit Naniniita Nunataakviitni, kihime tahikmeongitot. Naonaitiagomayoni, titigait takoinagialgit naonaitkotikaktot tahiit, taggioplo natkaniitot tahiitlo;

“Taggiomiotat” okoa ikaloit, oviluuyat, kinggoit, omayot taggiomiotat hogaatloniit, manniit, omayot ikalugat, kinggoit hogaatlo taggiomiotat;

“Nalvaakhat” oyakkat pinniktot akitoyot omanggitot, nunaniitot oyakkani, kuviyaaktot, puglaitlo, emmaogitoni kihime okoa elagiyait aloat okhokyoatlo;

“Minista” tamna Minista Kanatap Kavamaitni naliak tamna inuk Aolatittiyit pihimayat Minista, ehagiagiyaokpat, monatiovakniaktok;

“Mingoikhikviit” emagok

(a) Nunat tabkoa toniyaohimayot eliogaktaovlotik Polaktakviliktaovlotik naliak Taggiotlo ovani eliogakhimayoni Kanatap Mingoikhikviit, naliak

(b) Kanatami Mingoikhikviit nunat totkumayaoyot, ovani eliogakhimayot Elanga 4 ovani Nakatami 8 ovalo alatlo eliogakhimayot Inuit havakvigilikgomigit maniliovigivakniaktait, opalongaiyaklogitlo monagilogitlo Kanatap Mingoiyakviit ovani Nunavutmi Inuit Nunataakviani;

“Kanatami Mingoikhikviit” onagok nunat totkuktaohimayot mingoikhikviit ovani Kanatap Mingoiyakviit Maligait;

“NIRB” Nunavutmi Kanogilijutiniaktonot Ehivgioktit onagok okoat katimayiit havaktaoyonik nunanik kanogilitjutivagiakhaitnik ehivgiokhivaktot;

“NITC” onagok okaohilik Nunavutmi Eliogaiyot Elihaotikhanot Katimayiit;

“NPC” onagok okaohilik ematot Nunavutmik Opalongaiyaiyot Katimayiit;

“Nunavutmi Kanogilitjutioni Ehivhiokhiyit” (NIRB) eliogakhimayok okaotaohimayok ovani Nalaani 12.2.1;

“Nunavutmi Eliogaiyot Elihaotikhanot Katimayiit” (NITC) okoa katimayiit eliogakhimayot ovani Elangani 5 talvani Nakatami 37;

“Nunavutmik Opalongaiyaiyot Katimayiit” (NPC) eliogakhimayok ovani Nalaani 11.4.1;

“Nunavutmi Nunataakvik” onagok inuit nunagiliktait titigakhimayok ovani Nalaani 3.1.1;

“Nunavutmi Olasilikiot Katimayiit” (Katimayiit) okoa eliogaktaohimayot ovani Nalaani 32.3. 1;

Nunavut Tiggomiyait onagok Tiggommijut titigakhimayok Nalaani 31.1.1;

“Nunavut Tungavik” okoagok eligiiktot manitigot katitigiikhimaitomik ovani titigatigot naonaitkotilgit obloani ovalo atikhimayot Nunavut Tungavikmik, naliak himmaotaillo;

“Nunavut Emmalikiyiit Katimayiit” (NWB) eliogakhimayot ovani Nalaani 13.2.1;

“Nunavut Anggoyaghalikiyiit Katimayiit (NWMB) eliogakhimayotlo ovani Nalaani 5.2.1;

“NWB” okoa Nunavut Emmalikiyiit Katimayiit; “NWMB” okoa Nunavut Anggoyaghalikiyiit Katimayiit;

“Okhokyoak” ona kuviyaktot ningoyot ohokyoat nunap ataanit ikootakkot pihimayot aloanggogittot publaongitot, ikootakhogo nuna nalvaakhimmayot okhokyoat naliak hioganiitotlo okhokhoat nunap kanggani ataaniloniit, naliak taggiot nunata ataani nunapluniit ataani;

“Nalvaakhioktok” tamna inuk naliak kinatkot nalvaakhiolaktot, oyakkanik nalvaagomi havalaaktok nalvaagaminik aolaktitailonilo nalvaagaminik eloani naliak tahamani Inuit Nanminiita Nunaotaitni;

“”Emmaokaomangop kiglingga”” naliak “”hinaa”” emmat nunap kiglia emmakmit;

“Elagiit” onagok ematot okaohilik

(a) Nunavutmik Tiggomiyiit

(b) Nunani Inuit Katimayiingit,

(c) Anggoniaktit Nanigiaktoktitlo Katimayiit,

(d) Nunani Anggohikiitkot,

(e) Nunavutmi Olasilikiokhat Katimayiit,

(f) Inuit Enggilgaaknitanik Totkumaviit, naliak

(g) elagiit katimayioyot titigaktaohimayot ovani Nalaani 39.1.3-mi;

“Nunamot Tolukhimayot Hikot” okoagok hikot nunalihimayot

(a) Tonongani Nunaoyami 73°40″” hinaani Cape Liverpool ovani Bylot Island-mi,

(b) hivogaani, Nunaoyami 66°37″”N, Cape Dyer-mi Kikiktaalokmi,

(c) oaliani, taggiomot kiglinggani Nunatiap Taggionggani Kigliani kivataatigot hinaani Kikiktaalok, ovalo

(d) kivataani, kiglikpiangani nunamot tolukhimayok hiko (1963-1989) titigakhimayok nunaoyami taihimayok ema Kiklikpiami Hikkokyoak-Kivatani Kikiktaalop Hinaani, aivakatigiiktot titigakhimayait, tamna titigak naonaitkot ovani Uigumi 16-1.

“Nannigiaktokviit” okaohiit titigakhimayot ovani Nalaani 7.1.1;

“Kavamakyoat” onagok Kanatap Kavamakyoangit

“Mingoiyakviit” onagok Kanatap Nunait naliak Nunatiap Nunait;

“Aivaktiit” okoagok aivakpakhimayok Nunavutmi Inuit Nunataakviani ok­ oalo Koingoyok Kanatap Kavamait;

“Okhot” onagok okhokyoat naliak kasiliit;

“Atokpagakhait tammaktailitjutit” okoagok pitkohikhat eliogaktot Nalaani 5.1.5-mi;

“Hanayomayot oktotait” onagok hanayomayot havaklotik nappakhilotik, nalvaakhioklotik, nutaaktigilotik, onggovaktigilotik, kemailotik naliak havaklotik , nunami hanayomaplotik Inuit Nunataakviani Nunavutmi, kihime eliogakhimayoni Nalaani 12.11.1;

“Enikpiaktonik maligalioktot” onagok eniktonik maligalioktot Elanga Nalaani 36.1.3(b);

“Nunani Inuit Katimayiit” okoagok Kitikmeot Inuit Katimayiit, Kivataanikmiot Katimayiit, Kikiktaalokmeot Katimayiit , naliak himmaotait;

“Nunani Anggoyakhalikiyiit Katimayiit” (RWO) okoagok katimayiit eliogakhimayot ovani Nalaani 5.7.l ovanilo 5.7.5-mit 5.7.14-mot;

“Titigakakvik” onagok nunat titigakhimayot nunaoyani Inuit Nunataakviani;

“Maligaliohimayot” elangitlo pitkoinigit , maligaliokhimayot, pitkohimayait katimayiit, titigakhimayot maligat, atokoyaoyot, apikhoiyit atokoyait, akiit, akiligiakhat, titigat naonaitkotit, pitkoyaohimayot, malikoyaoyot, pigiaktihimayot naliak alatigot pitkoyaohimayot, havaangohimayot , eliogakhimayot

(a) atokoyaotiakhimayot okaotigiyait maligakkoktittogit, naliak

(b) atokoyaoyot Atanianit Katimayiit naliak Kamisinak Aolatittiyiinit;

“Nalvaakhat” onagok ovani atogakhani Nakatani 25-mit 27-mot, okoa aloat, okhokyoat, oyakkatlo ovalo tabkoa oyakikijutaovaktot, kihime alakanggitot nalvaakhat;

“Avikhinik” onagok nalvaakhimayot inukniklo alanik Kanatap Kavamaitlo avikhikatigiikpaktot nalvaakhimayamingnik Kanatapluniit Inuit Nanminiitnitluniit nunaitnit, kihime elaginggitait hapkoat

(a) akilikhiagiakanggitot atogakhanik, eliogaihimayot maniknik, tonihilimaitot pitkohikhanik naliak piomayaoyonik naliak ataniolimaitok,

(b) akilikhiagiakanggitot kinat piotainik nalvaakhimayonik, naliak

(c) akilikhiagiakangitot maniliogotikhanik;

“RWO” onagok Nunani Anggoniaktit Katimayiit;

“Nunamiottat” okoagok iglokpiogotikhat oyagait, hiogat, oyagaliat, oyagait, makloit, nunaviit, hanaoyakhatlo;

“Maligaliokhimayot” onagok Maligalioktait Kanatap Kavamaita naliak Nunatiap Kavamait, kihime elaginggitait maligakhat;

“Kangganiitonot Anggiktitaiyit” (Anggiktitaiyit) eliogakhimayok ovani Nalaani 21.8.1;

“Nunatiap Kavamait” okoa okioktaktomi kavamait, naliak himmaotait kavamat, monagiyait nunat okioktaktomi ovanilo Nunavutmi Nunataakvikmi.

“Nunatiap Mingoikhikviit” okoagok nunat totkumayait Nunatiap Kavamaita nunatiami ovani Nunatiap Mingoikhikviitni Maligani;

“Alattaok inuit piomayot” kinat alat atogomayot nunanik, kihime kavamaonggitot, Inuinaogitot, naliak Inuit Elagiit Katiyiginggitait;

“Anggiktitaiyit” onagok Kanganiitonik Nalvaakhanik Anggiktitaiyit;

“Tiggominik” onagok Inuit Piotaitnik Tiggominik;

“Tunngavik” ona hivonikaktuk imaa havakatigektut homik ataohitokanggitutik ataani hafoma Kaanatami Maligak pihhimaplogo titigakhimayut pitjotigiplogit April 30-mi 1990 attiktaoploni Tunngavitkonnik ovalonet himmaotigiyaghainik;

“Emmak” onagok emmat kuukat, kuugavaloit, tahiit naliak tigvaniitot tattit nunap kanggani naliak nunamiitot Nunavutmi Inuit Nunataakviaviani, ovalo elakaktot hikkoitnik tigvani emmait, kihime elaginggitait emmat hikkotlo taggioni;

“Anggotighat” okoagok nunamiitot, emmakmiitot, tingmivaktot, emmakokpaktot naovaktot naovaliavaktot, tamaitlo timait anggoyakhat;

“Nunaoyak l ” onagok tabkoa emmat tononganiitot 61 nunaoyani Kanatap nunaotait taggiomonggaktot Nunatiap Taggiongata kigliani oktakhimayot Nunatiap Taggionggita Nunaoyaniitot (Nunami 7) Titigat SOR/85-872 talvani Nunataakvio Inuit Nunaitiginggitait;

“Nunaoyak 11” okaotaok emmat James Bay, Hudson Bay onalo Hudson Strait taggiot okoa Nunavutmiotaongitot Nunataakvikmi.

Original Document

Download the Nunavut Land Claims Agreement in the following languages.

Plain Language Guide

A simplified version of the agreement for easier understanding.