Ukiuktaktumi Nuutitiyauhimayut Ilitagiyakhait Hanayakhat

Auyami tatkikhiutainik 1950ni, amigaitut Inuit ilakatigiit nuutititauhimayut Kutinikpaamut Kavamatkut Kanatami. Ilakatigiit Mitimatalimit ovalo Inukjuamit, taivaktut Port Harrison talvani, Hudson Kangikhuanik hinaani Nunavimit, nuutititauhimayut ovalo ilauliktut nunainut Qausuituq ovalo Ausuituq.

Kavamatkut Kanatami angikhimaliktut nutaamik nunakhait pikaktumik amigaitunik: umayunik, pitkutikhainik ovalo nutaamik hanalgutikhainik, tamamik utakiyut tikitkumik. Ilakatigiit angiktauhimayut aliahuguikata, utiktilaaktut angilgaminut malgunik ukiunik.

Hivulimik ukiumi, Kutinikpaami ayokhakpiakhimayut ilakatigiit. Pigaluakhutik Kavamatkut angikhimayait, pitkutikhait amigaingitut ovalo Inuit akiaguakhimayut, ilakatigiit utiktitaungitut angilgaminut.

Ilitagivlugit hamna ayokhagutainik ovalo piyumaplutik ilitagitjutikhainik, Nunavut Tunngavik Timinga pipkaihimayut malgunik ilitaigjutikhainik Aprilmi, 2008. Malgunik ukiunik utakivlutik, paknaiyaktitlugit, ilitagitjutikhait takupkaktauhimayut September imi ovalo 10mi, 2010..

NTIkut pipkaihimayait malguuk Nunavumi hanauyaktit hanagiaganik ilitagitjutikhainik, Simeoni Amagoalik Qausuitumit ovalo Looty Pijimani Ausuitumit. Atukhutik nunainit uyagainik, Amagoalik hanauyakhimayuk angutimik Qausuitumi. Pijimani hanauyakhiayuk uyakamik aknamik ovalo nutagaanik Ausuitumi. Ilitagiyakhait kungiaktiyut kanuk ilakatigiit aviktuktauhimayut nuutitihimatauyunut. Tamamik hanauyaktit ayoikhaihimayuk inuulgaminik hanauyaktinik hanatitlugit ilitagitjutikhait.

Ilitagitjutikhait ilitaginiaktait ilakatigiit nuutititauhimayut, aliahugilugit ayokhagutait ovalo ikpinagutait ilakatigiinut ovalo nunait ayokhagutainik pihimayainut ilakatigiit nuutitihimatitlugit kutinikpaamut nuutitigutainik 1950mi.

Takupkagutait ilitagiyakhainik ikpinagiyauyut ikayugiaganik Inuit nalvaagutikhainik umiklugit ovalo munagililugit tahapkoa ayokhakhimayut talvani. Tatkikhiutinik pitinagit NTIkut takuyakhainik, Kanatami Inuligiyit Minista John Duncan tunihimayuk mamiahugutainik kitkanit Kanatami Kavamatkut nuutitihimanmagit Inuit kimaktauhimayut. Prime Minista Stephen Harper tunihimayuklu inminik mamiahugutainik ayokhakhimayunut nuutitihimayut pulaakhimatitluni Qausuitumut.

Amigakatut angayukaat ilaukatauhimayut NTIkut ovalo Qausuituq ovalo Ausuituq nunakatigiit takupkaiyainik, ilauyut Minista Duncan, tunihimayuklu mamiahugutainik tamamik nunaini kitkanit Kavamatkut Kanatami nuutitigutainik ilakatigiit pihimayainik. Munagitjutikhait ilaukatauyut pihimayut tamamik nunainik malikhug takupkaihimayut.

Anigutait angiyut ovalo munagiyauhimaitut ukiugaaluk, kihimi, takupkaitjutait ilitagitjutikhainik ovalo mamiahugutait Kavamatkut Kanatamit, pipkaniaktait Inuit pilaaktainik ilitagilugit, munagilugit ovalo kiakatigilugit.

Kinguani Ukautait

Haniani 1920ni, Kanata hanahimayut Paliihimanik havakvikhainik Craig Harbourmi, 55nik km uataani Ausuituq. 1950mi, ihumaalukhimayut Ukiuktaktumi nunakagutikhainik anguyaktitlugit, Kanatamiut havaktiit piyumayut nalvaalutik nunakatigiinik Ukiuktaktumi. Nalunginamik Inuit Ungavami nunait Nunavimi ayokhakatakhimanmata umayukhiugutainik, Kanatami Kavamatkut ihuakhanahuakhimayait ayonainahugigamiuk: nuutitilugit ikitut ilakatigiit hilataanit Inukjuak ovalo kimaklugit Ellesmere Island kikiktainut, atauhik pulaakhimayait taihimayaat; "ayonakpiaktuk nunait Inuit takuhimayainik".[1] Kavamatkut angikhimayut nakuutiaktuk nunait amigaitukamata umayunik ovalo utiktilaaktut atauhimik ukiumik Inuit aliahugingitpagit. Atauhik titigakti titigakhimayuk: Inuit kilamik naluhuiktut tagiumi umayukaluangituk, tuktuniklu, tigiganianiklu ovalo imakaluangitkuni. Aanugaangit kaayunaktut ovalo aliat ovalo kimugutait aalangayut nutaami nunaini. Tagiumi anugiinaktuk kayaktulualaituk ovalo paniumayut hilat, kingmiit aulikpaktut. Nakuuyut apotit ikluliugiagani kinguvakpaktut, kimaktikhugit Inuit tupinik ukiakhami. Kiyukaluangituk ikualaagiagani. Hilat kaayunatkiyauyut kimakhimayainik nunait ovalo anukhiinaktuk nani hila -50 avataanutlu...Ellesmere kikiktait omingmanik pikaktut kihimi paliihimat, 40nik mailinik Inuit nunaini, tukukungitait. Akiaktuktut Inuit nigivaktut tingmiat ilanganik, imigaliukpakhutik olapanik ilaani.[2] Kavamatkut kaifaangitut aiyaktuklugit ilakatigiit atauhimik ukiumi ovalo kihimi, tamaktukangituk tukuhimayumik. Hamna nuutitigutait atauhiuyuk akhut ayokhakpiagutainik.  Royal Commission Nunakakaakhimayut taihimayaa nuutitigutait "atauhik Inuit inminiigutait ihuinaakpiakhimayait kinguanik Kanatami." Angayukaat tunihimayut kinauyakhainik ihuakhagutikhainik $10 millionmik kimaktauhimayunut ovalo ilakatigiit, tuniyauhimaitut ukagutainik ihuinaakhimayut. Nunavut Tunngavik Timinga piyumayut ilitagitjutikhainik ovalo napaktilutik malgunik ilitagitjutikhainik - atauhik Ausuituqmi ovalo atauhik Qausuituqmi -  ilitagiyaangani akiliktihimayait Inuit nuutititauhimayut tahapkoa nunainut. Paknaiyakhimayugut takupkailugit hapkoa ilitagiyauyukhat auyami 2009 kaipkaiyaangani Kanatami ovalo Nunakyuami takuyakhainik hamna Inuit kinguliit. Talvani "Kanatami nunagukatigiigutikhainik" ihumagititlugit angayukaat, pivalialigiyit ovalo ilaukatauyumayut busniit atugumayunik hikuiliktitlugit ukiuktaktumi imait, hamna nakuutiaktuk tuhaktigiagani: hamna nunait ilauyut Kanatamut ilaa naunaiyautait titigakhimanmata, kihimi Inuit inminiigutigiyainik inuumata ublumi. [1] McGrath, Melanie, The Long Exile: A True Story of Deception and Survival amongst the Inuit of the Canadian Arctic, London: Fourth Estate, pg. 302. [2] Royte, Elizabeth, "Trail of Tears", New York Times Book Review; Apr 8; Research Library, pg. 10.

Pinahuaktait

• Ilitagiyaangani Inuit ayokhakpiakhimayut pipkaihimayainik Kanata nuutitihimayainik 1953mi.
• Tuhaktitinahualugit ovalo tamaktitaililugit hamna Nunavumi kinguliit hanalugit malguk ilitagitjutikhait.
• Ilaukatigilugit nunait Qausuituqmi ovalo Ausuituqmi hanatjutainik ilitagitjutikhait ovalo takupkaiyaangani katimalutik, nigipkailutik ovalo ilitagipkailutik ovalo pingualutik nunaini.
• Hanalutik Kanatami ovalo Nunakyuami takuyakhainik takupkaktitakhait pivaliayunut hamna Nunavumi kingulianut.
• Hanalutik katimayigalaanik atulaaktut hamna hanayakhat hivuliutikhainik munagiyaangani ukiuk tamaat ublua ilitagikataktakhainik Inuit ayokhakpiakhimayut nuutitigutainik.
• Takupkailugit nunakyuat Kanatami inminiigutait Ukiukaktut hakugikhiyaangani ilaa Kanatamiut inuumata ovalo nunakatigiimata ukiuktaktumi nunait.
• Ukautaulutik mamiagiyainik Kanatami Kavamatkut.

Archival Photos

Atuklugit apigitjutikhainik tiguhimayut inminiiguitkhait. Atufaalaaktut kungiagutikhait atulaitut apigihimaitumik tiguhimayut inminiiguitkhainik.

Simeonie Amagoalik

Simeonie Amagoalik atigak; ataatatiaga Amagoalik ovalo aapaga atikaktuk aatjikutaanik. Inuuhimayunga May 1mi, 1933 Inujjuakmi, Nunavumi, 25mik mailinik hilataanit Upirnngiviaruq. 14nik ukiukaktitlunga hivulimik hanauyakhimayunga. Amialikamit havaktikakhimayut hanauyaktukhanik uyakanik ovalo aiviit. Havakhimayuk Hudson's Bay kapaniini ovalo Inuktitut atia Saumik. 1950nit, hanauyakataktut kinauyaliugutigiyait tamapta. Talvatuak kinauyagihimayait pilaaktut niuviktigutait tigiganiat amiit. Talvanga, akiit kakuktut tigiganiat katakhimayut. Niuviktigutait akiit aalangukatakhimayut, $20mit, $18mut talvalu $7mut, kihimi talvanga katakhimayutlu $3.50mik amiit. Kauktut tigiganiat niuviktaukataktut akikitumik $0.50mik amiit. Nuutititauhimayugut 1953mi Qausuitumut Kanatami Kavamatkunit. Kavamatkut havaktiit ukautihimayait Inuit talvaniilaaktut malgunik ukiunik, talvanga, utilaaktugut Inujjuamut, utigumagupta. Ukautauhimayugutlu pilaaluta umayukhiugutikhainik nakuutkiyauyunik Inujjuamit. Ukautauhimayugut hanalgutikaniaktugut atugumayaptinik Qausuitumi. Ukautauhimayugutlu naalautikaniaktugut tuhaktikatagiagani ilakativut Inujjuami. Autlaaligapta umiakut, ukautauhimayugut tuniyauniaktugut iklukhaptinik talvungagupta. Talvungagapta, pikangituk. Tuniyauhimaitugut iklukhaptinik ovalo umayukhiutaithuta, ilaa kimakhimagaptigik kayavut. Talvanga, hanauyakhimaliktunga uyakanik, hauninik, aiviinik ovalo nakyunik. Ublumi, Inuit hanauyaliktut aalatkiinik uyakanik ovalo havakhimayunga mikiyunik pinikutinik. Ayonaktuk ilaani kihimi niuviktaukatainaktut.

Looty Pijamini

Looty Pijamini inuuhimayuk November 14mi, 1953, Kangiktugaapiqmi. Aapaa ilaukatauhimayuk Paliihimatkunik ovalo havakhimayuk Ausuituqmi inuuhuktuutitlugu. Looty inuuhimayuk talavani inuukatimilu, talimat nutagait ovalo pingahut ingutait. 15nik ukiukakhuni, Looty hanauyaliktuk. Kinikhiavluni aalatkiinik hanauyakhainik, ilangit uyagait, haviit, tuugait, tuktut, nakyuit, omingmait nakyuit ovalo tuugaaliit tuugait. Aliagiyait hanauyagiagani piniktunik havinik pipkaihimayait iniktigutainik malgunik ukiunik iniktigutait pilihimayuit Piniktuliugutait ovalo Haviit hanatjutait Nunavumi Iliniagiakpaalivikmi. Looty hanakuyauhimayuk hanauyakluni inminik katitigutainik tamaat nunakyuami. Havakhimayait takulaaktut Prince of Wales Northern Heritage Centre, Yellowknifemi, Nunatiak ovalo nunakyuami, ilangit; Greece, Mexico ovalo Amialikami. Marchmi 203, inminik kungiaktihimayuk hanauyakimayainik takulaaktut Kanatami Inuligiyit, Hull, Quebecmi. Iqaluit nunakatigiit ilitagilaaktut hanauyakhimayaa Sedna iluani Nunavumi Maligaliuktit. Ilangit Looty ilitagiyauhimayut hanauyakhimayainik pingahut Nunavumi Iliniagiakpaalivik iniktigutait ovalo Tamaat Iniktigutait Kivataani Ukiuktaktumi Hanauyaktit ovalo Hananguaktit Takhinahuaktuni 1994mi piniktumik havinik hanauyakhimayait Kukyuit. Looty pihimayuk hivuliuyumik takhiyainik aipainik ukiuni takhinahuaktunik ovalo hivulimik takhihimayuk Great Northern Arts Festival, 1996mi. Englandmit BBCkut kungialiktit kungialiukhimayait Looty hanauyaktitlugu 8.5 ft. tuugaak pikaktumik 42mik inminik hanauyakhimayut. Havakhimayait takulaaktut kaangani Northwestel foniligiyit makpigaat. Ublumi Looty pikataktuk hanauyakhuni plastinik aliakhainik - hivuliuyuk - ovalo titigauyakhuni.

Jeffrey Amagoalik

Jeffrey Amagoalik 26nik ukiulik. Inuuhimayuk Iqaluit ovalo inuuyuk Qausuituqmi, nani ilihaktuk. Inuuhimapluni hanauyakhimayuk ataatamitut. Ikpinaktuk ayoikhakhimayait kungialugit uyagait, ihumagilugit iniktigutikhait ovalo kayumiingiluni. Jeffrey akhut kiniktuk havakatigigutikhainik ataataminut hanayakhainik ikpinagiyait ilakatigiit ovalo nunait.

Matt Pijamini

Matt Pijamini 28nik ukiulik. Inuuhimayuk Ausuituqmi ovalo inuukatigiyait ilakatigiit. Hanayakataliktuk kangagaaluk. Matt havainaktuk aapamini havakviani, kungiakhuni ovalo ayoikhaivluni. Ikayuinaktait aapaminik Looty hanayakhainik - hatja ayoikhaliktuk hanauyagiagani plastinik alianik. Hamna hivuliuyuk Matt havakhimayuk hanayakhaiik ovalo aliahuktuk aapamiik hanayakhainik hivuliuniaktuk Inuit kinguliinik.

Resolute Bay

Takulugit Maligutikhait Atugutikhait

Grise Fiord

Takulugit Maligutikhait Atugutikhait

Maligutikhait Atugutikhait

Nunavut Tunngavik Timinga pihimaniaktut tamamik inminiigutikhait hapkoa kungiaktait. Kungiaktait atulaaktut kinauyaliungilutik tunilugit atugutait "Nunavut Tunngavik Timinganut (pikaliukhimayaa Franco Buscemi)." Hapkoa piksaliukhimayut atulaitut kinauyaliulutik (ilauyut keelinikangitumik kungiaktakhait niuviktauyukhat ovaluniit tunikhaitjutikhait, atugutikhait hanatjutikhainik ovaluniit kinauyaliuktut tuhaktitjutikhait, ilangitlu) apigihimaitumik Nunavut Tunngavik Timinga.

Mamiahugiyait Inuit Kutinikpaami Kimakhimayut

Ukautigiyait Ministat John Duncan, PC, MP, Minista Inuligiyit ovalo Kanatami Munagiyiit Metis ovalo Itkiliit Mamiahugutainik Inuit Kutinikpaami Kimakhimayunut. August 18mi, 2010 Inukjuak, Nunavik Inutukait, Inuit Angayukaat, aknait ovalo angutit ovalo ilaa, tahapkoa ikpinagiyauhimayut kimakhimayunut; Koana kaihimagafi. Hamna hivulik pulaakviga ukiuktaktumut Ministauplunga Inuligiyinut ovalo kuviahuktunga hamaniiligama hivulimik ukautimnik. Nalungitutit hivuliga, Minista Strahl, hivulimik pulaakhimapluni Ministamut Nunavimut ilaukatauplunik Katimajiit katimakyuaktitlugit Kuujjuaqmi pingahunik ukiunik. Nalungitunga ukiuktaktumik ovalo kiniktunga pulaalugit ukiuktaktumut ilaani ovalo havakatigilugit Inuit nunait ovalo havakviit havaktitlunga Ministamik. Avataanik 50nik ukiuni tamakhimayut nuutitigutainik Inuit hamanga Kutinikpaamut. Hamaniitunga, kitkanit Prime Ministamut, Kavamatkut Kanatami ovalo tamamik Kanatamiut tuniluta mamiahugutainik hapkoa pihimayut kimaktauhimayunik. Ublumi kungiaktiuniaktut ikpinaktut hivulimik mikhaanut munaginahualugit ovalo ihuakhailugit. Ilaa pilugit hamna mamiahugutigiyatka tuniyumayavut tamamik Kanatamiunit. Piyumayunga ilauniaktut hakugikhitjutikhainik ilaukatautivut Kavamatkut Kanatami. Kitkanit Kavamatkut Kantami ovalo tamamik Kanatamiut, tuniyumayugut tamaat ovalo akhuugutait mamiahugutainik Inuit nuutitigutainik ilakatigiit Inukjuamit ovalo Mitimatalimit Ausuitumut ovalo Qausuitumut ukiumi 1950ni. Ukagumayugut akhut mamiahugutainik akhut ayokhakhimamata ovalo anikhimamata nuutitigutainik kimaktauhimayunut. Ilakatigiit aviktukhimayut angilgaminit nunait ovalo ilakatigiit ungahiktumut. Tuniyauhimaitut nakuuyunik iklukhainik ovalo atugutikhainik. Tuhaktititiangitut kanuk ungahiktumut autlakhimaniaktut ovalo kanuk aalanguyumut Inukjuamit nutaat angilgakhait ovalo nalungititlugit aviktuktauniaktut malgunut nunainut tikinamik Kutinikpaamut. Ovalo, Kavamatkut pingitut angikhimayainik utiktilugit kitkut inuuyumangitunik kutinikpaami angilgaminut. Kavamatkut Kanatami akhut mamiahuktut ihuinaagutainik ovalo ahigukhimayait angikhimayainik kinguliptinik ovalo mamiahuluta Kutinikpaamut nuutitihimayut kimaktakhimayunik. Ilitagiyumayugut kimaktauhimayunut ayokhagutainik ovalo akhuugutainik. Ayokhagaluakhutik, kimaktauhimayut ovalo ilakatigiit hanahimaliktut havatiaktunik nunait Ausuitumi ovalo Qausuitumi. Kavamatkut Kanatami ilitagihimayut hapkoa nunait ikayukhimaliktut hakugiktumik Kanatamik ilaukataulimata Kutinikpaami. Kimaktauhimayut Inuit ilakatigiit Kutinikpaami akhut ayokhaktihimayut ilanganik Kanatami kinguanut puiguktakhaungitavut kihimi ilitagilugit, ilihakvigilugit ovalo ilihaktitlugit nutakavut. Ilitagitjutait ilaukatauyut kinguliptinut pipkalaakatut nuutitilutik hivumut ilaukatauluta ovalo piluta ihuakhagutikhainik. Kavamatkut Kanatami ovalo Inuit inikhimaliktut ikayugutikhainik Inuit inuuviviniptinut ovalo kinguliptinut. Hakugikhiyakhavut ilaukatigiit ovalo akhuugutigiit naluhuigutikhait ovalo ikpinagutikhait. Ilaukatauluta, hanayukhauyugut hakugiktumik, aniaktailigiyinik ovalo akhuuktunik Inuit Nunainik, hanaluta hakugiktumik, aniaktailigiyinik ovalo nuutitiyunik Kanatamik. Kavamatkut Kanatami piyumayut hamna mamiahugutigiyait ikayuniaktut munagitjutikhainik anikhimayut hamanit pihimayuk avataanut 60nik ukiunik ovalo nuutitilugit hamna kuvianaituk kingulivut. Hakugikhiluta tunngavikhainik nani Kavamatkut Kanatami ovalo Inuit hanagiaganik ovalo pihimayaanganik Ukiuktaktumik hakugiktut ovalo inminiitut.